Jaki rekuperator do domu 100, 150 i 200 m² — dobór wg PN-83/B-03430

Rekuperatora nie dobiera się z metrażu, tylko z bilansu powietrza wyliczonego wg PN-83/B-03430. Metraż jest tylko wskazówką orientacyjną — dwa domy o tej samej powierzchni mogą wymagać wydajności różniących się o 40%, jeżeli różnią się liczbą łazienek i domowników. W tym artykule pokazujemy, jak wykonać to wyliczenie samodzielnie i który model z gamy EKKOAIR odpowiada któremu zakresowi.

Norma PN-83/B-03430 w praktyce

Norma określa minimalne strumienie powietrza wywiewanego z pomieszczeń, w których powstaje wilgoć i zanieczyszczenia:

Dwa kryteria, bierzemy większe:

• Kryterium pomieszczeń mokrych — suma wywiewów z tabeli powyżej.
• Kryterium osobowe — 20 m³/h na każdą osobę mieszkającą w domu na stałe.

W instalacji z odzyskiem ciepła nawiew musi równać się wywiewowi (bilans zerowy), więc wyliczona wartość określa wydajność całej centrali.

Przykład 1 — dom parterowy 100 m², 4 osoby

Konfiguracja: kuchnia z płytą indukcyjną, jedna łazienka z WC, wydzielone WC.

• Kryterium mokre: 50 (kuchnia) + 50 (łazienka) + 30 (WC) = 130 m³/h
• Kryterium osobowe: 4 × 20 = 80 m³/h
• Wymagana wydajność: 130 m³/h
• Z zapasem 25%: ok. 165 m³/h

Dobór z gamy EKKOAIR: GENIUS 150-200 albo LOGIC — centrale podwieszane o wydajności 150–200 m³/h, wysokości zabudowy 21 cm. Pracują wtedy na ok. 80% wydajności nominalnej, z zapasem na tryb intensywny. Jeżeli w budynku nie ma miejsca na sufit podwieszany — HOUSE 250, centrala ścienna o wydajności 250 m³/h przy sprężu 250 Pa.

Przykład 2 — dom piętrowy 150 m², 5 osób

Konfiguracja: kuchnia elektryczna, dwie łazienki, jedno wydzielone WC, garderoba bez okna.

• Kryterium mokre: 50 + 50 + 50 + 30 + 30 = 210 m³/h
• Kryterium osobowe: 5 × 20 = 100 m³/h
• Wymagana wydajność: 210 m³/h
• Z zapasem 25% i rezerwą na tryb intensywny: ok. 270–280 m³/h

Dobór z gamy EKKOAIR: HOUSE 300 — centrala ścienna o wydajności 300 m³/h, dostępna w wersji HRV (sprawność 89,7%) albo ERV z odzyskiem wilgoci 54%. Ma zintegrowaną nagrzewnicę wstępną PTC, co upraszcza ochronę przed zamarzaniem wymiennika. Alternatywa dla instalacji z kanałami w suficie: LOGIC przy dolnej granicy zakresu albo GENIUS 350/450 pracujący na niższej z dwóch wydajności MultiFlow.

Przykład 3 — dom piętrowy 200 m², 6 osób

Konfiguracja: kuchnia elektryczna, trzy łazienki, dwa WC, spiżarnia.

• Kryterium mokre: 50 + 150 + 60 + 30 = 290 m³/h
• Kryterium osobowe: 6 × 20 = 120 m³/h
• Wymagana wydajność: 290 m³/h
• Z zapasem i rezerwą na boost: ok. 370–380 m³/h

Dobór z gamy EKKOAIR: HOUSE 350/500 ustawiony na 350 m³/h — w tym punkcie pracy sprawność wynosi 91,3% HRV (klasa A+), a przy zejściu do 300 m³/h nawet 92,2%. Wariant podwieszany: GENIUS 350/450. Oba modele mają MultiFlow, czyli dwie wydajności znamionowe do wyboru w jednym urządzeniu — nastawa może zostać skorygowana po uruchomieniu, bez wymiany sprzętu.

Tabela orientacyjna — od czego zacząć

Punkt wyjścia do wstępnej rozmowy z wykonawcą. Ostateczny dobór zawsze potwierdza projekt.

Trzy najczęstsze błędy doboru

1. Przewymiarowanie „na zapas"

Centrala dobrana o 50–80% za dużą pracuje przez większość czasu na bardzo niskich obrotach. Konsekwencje: wyższy koszt zakupu, gorsze wykorzystanie potencjału urządzenia i — wbrew intuicji — nie zawsze cichsza praca, bo wentylatory na skrajnie niskich obrotach potrafią pracować mniej stabilnie. Właściwy zapas to 20–30%, nie 80%.

2. Dobór „na styk"

Centrala pracująca na 100% wydajności nominalnej ma niższą sprawność odzysku, wyższy pobór mocy i wyższy poziom hałasu niż ta sama jednostka na 70–80%. Widać to wprost w kartach Ecodesign: HOUSE 500 przy 400 m³/h to klasa A+ i sprawność 90,5%, a przy 500 m³/h — klasa A i 88,8%. Brakuje też rezerwy na tryb intensywny po prysznicu czy podczas gotowania.

3. Pominięcie pomieszczeń nietypowych

Pralnia, suszarnia, sauna, spiżarnia bez okna, warsztat, pomieszczenie z drukarką 3D — każde z nich ma własne wymagania i musi być ujęte w bilansie osobno. Suma „standardowych" wywiewów ich nie pokryje.

Kiedy wystarczy dobór, a kiedy potrzebny jest pełny projekt

Sam dobór wydajności wystarczy na etapie wstępnej wyceny i porównania ofert.

Pełny projekt instalacji jest niezbędny, gdy:

• budujesz dom i kanały będą ukryte w konstrukcji — trzeba dobrać średnice, trasy i rozmieszczenie anemostatów,
• składasz wniosek o dofinansowanie — kosztorys musi być rozbity na pozycje kwalifikowane,
• budynek ma nietypową bryłę, poddasze użytkowe albo kilka kondygnacji,
• chcesz mieć podstawę do reklamacji w razie problemów z hałasem lub wydajnością.

Koszt projektu zwraca się w pierwszym roku eksploatacji — poprawnie dobrane średnice kanałów oznaczają niższe opory, cichszą pracę i niższy pobór prądu przez cały okres użytkowania. Typowe konsekwencje jego braku opisujemy w artykule 7 błędów w projekcie rekuperacji.

O czym pamiętać poza samą wydajnością

Przy projektowaniu instalacji elektrycznej warto od razu przewidzieć okablowanie sterowania — skrętkę od miejsca montażu centrali do szafy automatyki. Obsługa Modbus jest w standardzie w każdej naszej centrali, ale dociągnięcie kabla w wykończonym budynku jest znacznie trudniejsze niż na etapie budowy. Nawet jeżeli integrację z systemem inteligentnego domu planujesz dopiero w przyszłości, sam przewód kosztuje niewiele. Szczegóły: Rekuperacja w inteligentnym domu.

Wstępny dobór online

Nasz Projektant Rekuperacji wykonuje wyliczenie wg PN-83/B-03430 na podstawie kilku pytań: metrażu, liczby pomieszczeń mokrych, typu kuchenki, liczby domowników i wysokości pomieszczeń. W wyniku otrzymujesz wymaganą wydajność w m³/h i rekomendację modelu.

Możesz też zamówić darmowy projekt rekuperacji — otrzymasz kompletną dokumentację z zestawieniem materiałów, rysunkami technicznymi i wytycznymi montażu.

Najczęściej zadawane pytania o dobór

Czy mogę dobrać rekuperator wyłącznie z metrażu?

Do wstępnej orientacji tak, do zamówienia — nie. Dom 120 m² z jedną łazienką i dwiema osobami wymaga ok. 130 m³/h, a ten sam metraż z trzema łazienkami i pięcioma osobami — ponad 200 m³/h. Różnica przekłada się na inny model i inną cenę.

Co oznacza MultiFlow?

Możliwość wyboru jednej z dwóch wydajności znamionowych w jednym urządzeniu — na przykład 350 albo 500 m³/h w modelu HOUSE 350/500. Nastawę można skorygować po uruchomieniu, bez wymiany sprzętu. To przydatne, gdy realne zapotrzebowanie okaże się inne niż projektowe albo gdy dom jest rozbudowywany.

Czy wydajność podawana w karcie to wartość realna?

Zależy od sprężu, przy którym została zmierzona. Nasze wydajności nominalne podajemy przy sprężu zewnętrznym 200 Pa — część producentów podaje swoje przy 100 Pa. Ta sama liczba przy 200 Pa oznacza urządzenie z większym zapasem, zdolne obsłużyć dłuższą instalację.

Jak dobrać rekuperator do pojedynczego pomieszczenia?

Do adaptowanego poddasza, gabinetu, pokoju gościnnego czy sali konferencyjnej stosuje się rozwiązanie bezkanałowe — w naszej gamie ROOMASTER, przeznaczony do pomieszczeń 30–50 m². Nie wymaga rozprowadzania kanałów po budynku.

Czy można połączyć dwie centrale w jednym domu?

Tak, i bywa to uzasadnione — na przykład przy rozbudowie o niepołączoną wentylacyjnie część budynku albo w domach o dwóch wyraźnie oddzielonych strefach. Każda strefa ma wtedy własny bilans i własną centralę.

Ile wynosi zapas na tryb intensywny?

Tryb boost (po prysznicu, podczas gotowania) powinien mieścić się w wydajności nominalnej centrali, a nie ją przekraczać. Dlatego wyliczoną wartość projektową powiększa się o 20–30% — ten margines pokrywa zarówno chwilowe szczyty, jak i naturalny wzrost oporów instalacji w czasie eksploatacji.